Da li je „Glasna tišina” prvi zbornik oksimorona na prostoru bivše Jugoslavije?

Postoji li na prostoru Srbije i bivše Jugoslavije zbornik posvećen isključivo oksimoronima?

Ovo pitanje nametnulo se nakon objavljivanja zbornika „Glasna tišina” (izdanje Udruženja Alia Mundi), koji je okupio 143 autora iz Srbije i regiona oko jedne neobične i veoma inspirativne književne forme – oksimorona.

Oksimoron je stilska figura u kojoj se spajaju dve naizgled suprotne ili nespojive reči i ideje, stvarajući novu, često paradoksalnu i snažnu značenjsku celinu. Upravo u tom spoju suprotnosti nastaje njegova posebna poetička snaga.

Već sam naslov „Glasna tišina” predstavlja ono što ovaj projekat okuplja: glas i tišinu, dve suprotnosti koje se susreću u jednoj sintagmi i stvaraju novo značenje.

Zbornici o različitim temama postoje – ali šta je sa zbornikom oksimorona?

Na prostoru Srbije i bivše Jugoslavije objavljeni su brojni zbornici poezije, proze, eseja i drugih književnih formi. Oksimoron se, naravno, pojavljuje u mnogim književnim delima kao stilska figura, a postoje i pojedinačni ciklusi i tekstovi koji nose naziv „Oksimoroni”.

Postoje čak i književna udruženja čiji naziv sadrži reč „Oksimoron”, kao i zbornici njihovih članova.

Ali to nije isto što i zbornik čiji je osnovni koncept upravo – oksimoron.

Kod „Glasne tišine” ideja je drugačija: veći broj autora pozvan je da samostalno stvara oksimorone, a njihovi radovi objedinjeni su u jednoj publikaciji posvećenoj toj formi.

Upravo ta razlika je važna.

„Glasna tišina” – više autora, jedna književna ideja

Zbornik „Glasna tišina” okupio je 143 autora iz Srbije i regiona, povezane jednom zajedničkom idejom – oksimoronom kao samostalnom kreativnom i književnom formom.

Time oksimoron izlazi iz svoje uobičajene uloge stilske figure unutar pesme, priče ili eseja i postaje samostalni predmet književnog stvaranja.

Jedna kratka sintagma može sadržati čitav svet: „glasna tišina”, „živa prošlost”, „slatka bol”, „svetla tama”, „srećna tuga”...

U svega nekoliko reči može se otvoriti prostor za lično iskustvo, filozofsku misao, ironiju, humor, emociju ili poetsku sliku.

Da li je „Glasna tišina” prvi zbornik oksimorona?

To je pitanje koje je prirodno postavitiretragom dostupnih književnih i bibliografskih izvora nismo pronašli ranije objavljen zbornik na prostoru Srbije i bivše Jugoslavije koji bi bio koncipiran upravo kao zbornik oksimorona različitih autora.

Pronašli smo knjige, zbornike, cikluse i pojedinačne radove u kojima se oksimoron pojavljuje, ali ne i publikaciju sa istim konceptom – da je oksimoron osnovna i zajednička forma svih autora okupljenih u zborniku.

Zato se „Glasna tišina” može posmatrati kao jedan od prvih, a prema do sada pronađenim podacima možda i prvi regionalni zbornik ove vrste.

Za potpuno kategoričnu tvrdnju da je reč o prvom zborniku oksimorona u istoriji prostora bivše Jugoslavije bila bi potrebna potpuna bibliografska provera svih relevantnih nacionalnih i univerzitetskih kataloga, uključujući starija i lokalna izdanja koja nisu digitalizovana.

Ali već i dosadašnja pretraga otvara zanimljivo pitanje o mestu ovog projekta u savremenoj regionalnoj književnosti.

Kada suprotnosti počnu da govore

Oksimoron je mala književna laboratorija. On traži od autora da spoji ono što se na prvi pogled ne može spojiti. Da pronađe zajednički prostor između suprotnosti. Da od paradoksa napravi misao.

Zato „Glasna tišina” nije samo zbirka kratkih izraza.

Ona je i svojevrsni književni eksperiment: šta se događa kada se veliki broj autora pozove da razmišlja kroz suprotnost?

Odgovor je – nastaje mnoštvo različitih svetova.

Svaki autor u nekoliko reči može otvoriti priču, emociju, sećanje, pitanje ili čitavu filozofiju.

Možda upravo zato naslov zbornika toliko dobro opisuje njegovu ideju.

„Glasna tišina”.

Dve suprotnosti.

Jedna sintagma.

I 143 autora okupljena oko ideje da se između suprotnih pojmova ponekad krije potpuno novo značenje.